آیا می دانید نام خود را چگونه تغییر دهید؟
یک زن نامش «شا طلا» است و یک مرد نامش «خنجر»، دیگری خجالت می کشد بگوید اسمش «انگور» است و آن دیگری عرق شرم می ریزد که بگوید «کلب علی» است، اما این ها چه بخواهند چه نخواهند اسم شناسنامه ای شان اروپا، بوشهر، روز علی، اذان، فوری، شب چراغ، پشه، تیله، گرگ، سوخته، سوخته زار، فقیر، کلاغ، دیو رز و ... است. اگر بشود با اسلامی نا متعارف کنار آمد، ولی با اسم فامیل های عجیب و غریب هرگز نمی شود.
آخر او چطور بگوید که «علاف» هستم یا «گوشه» یا «سنگ علی» یا «ماه گرفته»؟؟
شاید این اسامی برای خوانندگان کمی عجیب و به دور از ذهن باشد ولی به طور واقعی بعضی از مردم این اسم و فامیل ها را دارند و به نسل بعدی شان هم به ارث می دهند. هر چند که خیلی ها عطای نام خانوادگی شان که حلقه ی اتصال با طایفه شان است را به لقای آن می بخشند و نام فامیلی جدید برای خود انتخاب می کنند، درست مثل کسانی که می کوشند هر چه زودتر از زیر فشار اسم های آزار دهنده شان خلاص شوند. در صفحات نیازمندی های روزنامه ها حتی روی در و دیوارهای نزدیک به بعضی از مجتمع های قضایی می توان شماره تلفن های پیدا کرد که متقاضیان تغییر اسم و فامیلی را به سمت خودشان می کشند، همان هایی که به مشتریان قول می دهند در ازای مبلغ پولی که به عنوان حق الزحمه می گیرند در سریع ترین زمان ممکن شناسنامه ی جدید و هویت تازه شان را به آنان تحویل دهند. البته مراجعه به این دللان بیش از آنکه سود داشته باشد، به ضرر مشتریان تمام می شود، چون این افراد می توانند با هزینه های کمتر و از راه های کاملا قانونی تغییرات مورد نظر را روی شناسنامه شان لحاظ کنند. هر نوزادی که متولد می شود، نام خانوادگی پدری اش را به ارث می برد و تا زمانی که به سن 18 سال تمام نرسیده، باید در برابر آن تمکین کند، اما تغییر نام خانوادگی حق تک تک افراد است و زمانی که به سن قانونی برسند، می توانند نام فامیل جدیدی برای خود انتخاب کنند. این در حالی است که زنان نیز می توانند از نام خانوادگی شوهرشان استفاده کنند. اما در صورتی که رابطه زناشویی شان به طلاق ختم شود ادامه ی استفاده از نام شوهر منوط به کسب اجازه از اوست. هرگونه تغییر در اطلاعات شناسنامه ای چه از نوع تغییر نام و نام خانوادگی باشد و چه از جنس تاریخ تولد باید در «هیئت حل اختلاف» ادارات ثبت احوال مطرح و رسیدگی شود.
طبق قانون، هیات های حل اختلاف می توانند درباره تصحیح اشتباهات مندرج در دفاتر ثبت کل، ابطال اسناد و شناسنامه هایی که غیر ایرانی ها از آن استفاده می کنند، رفع اشتباهات ناشی از ثبت وقایع حین نوشتن، ابطال اسناد مکرر (وقتی برای یک نفر چند شناسنامه صادر می شود) موهوم و تصحیح اشتباه در ثبت جنسیت صاحب سند، تغییر نام های ممنوع ( مانند اسامی زاید، غیر ضروری و غیر شرعی مثل پسوندهای دوله، سلطنه، یا اسامی مثل شمر، یزید و ...) و حذف کلمات زاید غیر ضروری یا کلماتی که بر اثر اشتباه در نگارش به وجود آمده، رای صادر کنند. البته مطابق قانون اگر شناسنامه ی فردی در خارج از کشور صادر شود یا فردی که شناسنامه اش در ایران صادر شده اما حالا مقیم خارج از کشور است، دعاوی اش در دادگاه عمومی تهران رسیدگی خواهد شد.
در تغییر نام خانوادگی باید به یک موضوع توجه داشت و آن این که برای انتخاب نام خانوادگی حق تقدم با افرادی است که نامشان در دفاتر مخصوص نام خانوادگی اداره ی ثبت احوال درج شده باشد. در این صورت کسانی که قصد تغییر نام خانوادگی شان را دارند نمی توانند دقیقا از همان عنوان استفاده کنند مگر اینکه در آن تغییراتی بدهند یا اجازه ی استفاده از نام خانوادگی ثبت شده را از صاحبان اصلی آن نام بگیرند.
قدم به قدم تا تغییر نام:
آن هایی که به اسم کوچکشان اعتراض دارند و این اسم خوشایندشان نیست، بعد از رسیدن به سن قانونی می توانند اسم دلخواهشان را انتخاب کنند به شرطی که این اسم جدید موجب هتک حرمت مقدسات نشود و جزء القاب و عناوین زننده و مستهجن نباشد. کسی که قصد تغییر اسم کوچکشرا دارد حتما سروکارش به شورای عالی ثبت احوال خواهد افتاد، چون این شورا مسئول مستقیم تشخیص اسامی ممنوع است. پس کسی که قصد تغییر اسمش را دارد، باید در گام نخست اسم دلخواه خود را که مورد تایید نیز باشد انتخاب کند و پس از آن درخواست خود را در قابل «فرم درخواست نام کوچک» به دادگاه محل اقامتش یا بخش صادرکننده سند سجلی ارائه دهد. هزینه ی انجام این کار مانند هزینه ی دعاوی غیر مالی.
تغییر تاریخ تولد و مرجع صلاحیت دار:
این روزها دیگر کمتر اتفاق می افتد که نوزادی متولد شود و والدینش تاریخ ولادتش را با تفاوت فاحش در شناسنامه ثبت کنند. والدین موظفند در مدت 15 روز ولادت فرزندانشان را در اداره ثبت احوال ثبت کنند. در واقع تازه متولد شده ها دیگر کمتر دغدغه ی تاریخ تولد پیدا می کنند و کلنجار رفتن با اعداد و ارقام مندرج در شناسنامه کار یک نسل قبل ترها بوده است. البته تغییر تاریخ تولد مثل تغییر نام کوچک و بزرگ به راحتی صورت نمی گیرد، چون این کار، ریزه کاری های قانونی بسیاری دارد که باعث می شود برخی از متقاضیان به خوسته شان نرسند. طبق قانون اگر فرد متقاضی مدعی شود که اختلاف سن واقعی او با سن مندرج در شناسنامه بی شتر از 5 سال است باید به کمسیون «تشخیص سن» که در فرمانداری شهرستان محل صدور مستقر است مراجعه کند.
هر فرد صاحب شناسنامه، البته تنها یک بار در طول عمرش، می تواند سن مندرج در شناسنامه خویش را تغییر دهد که این تغییر نیز می تواند در جهت افزایش یا کاهش سن آن هم فقط تا 5 سال اختلاف باشد. در این میان عده ای هستند که مدعی اند سن مندرج در شناسنامه خویش را تغییر دهد که این تغییر نیز می تواند در جهت افزایش یا کاهش سن آن هم فقط تا 5 سال اختلاف باشد. در این میان عده ای هستند که مدعی اند سن واقعیشان با سن شناسنامه ای آنها، کمتر از 5 سال با هم اختلاف دارد که این افراد دیگر نیازی به مراجعه به کمیسیون تشخیص ندارند و مرجع صلاحیت دار برای رسیدگی به دعوی آن ها دادگستری است.
